Google Algoritma Güncellemesi Sonrası SEO Stratejisi Nasıl Yenilenir?

Google çekirdek güncellemeleri (Core Updates), arama motoru sonuç sayfalarındaki (SERP) dengeleri köklü biçimde dönüştürerek sitelerin görünürlük metriklerini yeniden tanımlar. Birçok işletme ve dijital karar verici için bu süreçler ani trafik kayıpları veya sıralama dalgalanmaları anlamına gelse de doğru analitik çerçeveyle yaklaşıldığında stratejik bir yenilenme fırsatıdır. Bu rehberde, Google Algoritma Güncellemesi Sonrası SEO Stratejisi Nasıl Yenilenir? sorusunun operasyonel adımlarını; Google Search Console verileriyle performans teşhisi koyma, anlamsal boşluk analizi (semantic gap analysis) gerçekleştirme, topical authority mimarisini yeniden inşa etme ve E-E-A-T prensiplerini güçlendirme ekseninde ele alıyoruz.

Algoritma Güncellemelerini Anlamak: Risk Yönetimi ve İlk Tepki Reaksiyonu

Google çekirdek güncellemeleri (Core Updates), belirli web sitelerini hedef alan manuel cezalar veya spam filtreleri değildir. Google Search Central resmi dokümantasyonunda belirtildiği üzere, çekirdek güncellemeler arama sistemlerinin web genelindeki içeriği nasıl anladığını, değerlendirdiğini ve kullanıcı sorgularıyla nasıl eşleştirdiğini geliştirmeyi hedefler. Bu güncellemeler, arama motorunun makine öğrenimi modellerini, doğal dil işleme (NLP) altyapısını ve kalite algoritmalarını geniş ölçekte yeniden kalibre eder. Bu nedenle bir güncelleme başladığında SERP'te görülen ani konum kayıpları, web sitenizin teknik bir hata yaptığı anlamına gelmeyebilir; sistemin diğer içerikleri daha alakalı veya yetkin bulduğunu gösterir.

Risk yönetimi perspektifinden bakıldığında, algoritma güncellemesi duyurulduğu andan itibaren ilk kural operasyonel soğukkanlılığı korumaktır. Çoğu işletme yöneticisi, ilk 48 saatteki trafik düşüşünü görür görmez panikle URL yapılarını değiştirmekte, kritik sayfaları silmekte veya rastgele teknik müdahalelerde bulunmaktadır. Bu tür tepkisel eylemler, güncellemenin asıl etkisini ölçmeyi imkansız hale getirir ve arama motorunun yeni sistem sinyallerini doğru okumasını engeller. Karar vericilerin benimsemesi gereken yaklaşım; güncellemenin resmi olarak tamamlandığı ilan edilene kadar veri toplamak ve hipotez geliştirmektir.

Temkinli Yaklaşım: Güncelleme Süresince Radikal Değişikliklerden Neden Kaçınmalısınız?

Bir Google çekirdek güncellemesinin tüm global veri merkezlerine dağıtılması genellikle 14 ila 21 gün sürer. Bu dağıtım süresince Google'ın dizinleme ve sıralama sistemleri farklı ağırlıklandırma testleri yürütür. SERP'te gözlemlenen geçici dalgalanmalar (SERP volatility), sistemin yeni bilgi grafiklerini ve anlamsal ilişkileri dengeleme sürecinin doğal bir sonucudur. Dağıtım devam ederken yapılan köklü tasarım, URL veya içerik revizyonları, arama motoruna çelişkili sinyaller göndererek sitenin dizin durumunu daha da istikrarsızlaştırabilir.

Radikal değişikliklerin ertelenmesinin bir diğer nedeni, sebep-sonuç ilişkisinin kaybolması riskidir. Dağıtım sürecinde yapılan bir sayfa silme veya kanonikleştirme (canonicalization) işlemi, algoritmanın kendi doğal dalgalanmasıyla çakışırsa, toparlanmanın veya düşüşün hangi faktörden kaynaklandığını tespit etmek imkansız hale gelir. Bu aşamada yapılması gereken tek operasyonel müdahale; sunucu erişilebilirlik sorunları, kritik 5xx sunucu hataları veya robots.txt blokajları gibi bariz teknik arızaların giderilmesidir. İçerik ve bilgi mimarisine yönelik stratejik adımlar, güncelleme resmiyet kazandıktan sonraya bırakılmalıdır.

Gerçek Kayıp mı, Geçici Dalgalanma mı? Teşhis Süresi Tanımlama

Güncellemenin resmi tamamlanma tarihi Google Arama Durumu Kontrol Paneli (Google Search Status Dashboard) üzerinden duyurulduktan sonra, veri analizi için en az 72 ila 96 saatlik bir "durulma penceresi" bırakılmalıdır. Bu süre, veri merkezlerindeki önbelleklerin (cache) temizlenmesini ve Google Search Console performans verilerinin gecikmesiz bir şekilde panele yansımasını sağlar. Erken çıkarılan raporlar, gecikmeli veri akışı nedeniyle yanıltıcı metrikler sunabilir.

Performans kaybının gerçekliğini doğrulamak için mevsimsellik (seasonality) ve sektörel makro trendler dışlanmalıdır. Örneğin, B2B sektöründeki bir tatil dönemi veya e-ticaretteki kampanya sonu düşüşleri, algoritma güncellemesiyle eşzamanlı gerçekleşebilir. Bu doğrulamayı yapmak adına sektör genelindeki organik trafik trendleri ve anahtar kelime hacim hareketleri incelenmelidir. Eğer trafik kaybı yalnızca sizin sitenizde değil, tüm sektör genelindeki arama hacmi daralmasından kaynaklanıyorsa bu bir algoritma kaybı değil, makro kullanıcı davranışı değişimidir.

Adım Adım Teşhis: Google Search Console Verileriyle Performans Analizi

Performans kaybının kök nedenini anlamanın en güvenilir yolu Google Search Console (GSC) Performans Raporu'nu analitik yöntemlerle incelemektir. Üçüncü taraf SEO araçlarının görünürlük skorları (visibility score) faydalı birer gösterge olsa da bu skorlar tahmini tıklama oranlarına (CTR) dayanır; Search Console ise doğrudan arama motorunun kaydettiği kesin gösterim (impression) ve tıklama (clicks) verilerini sunar. Analiz sürecinde ham toplam sayılara bakmak yerine, kaybın hangi dizin katmanında ve hangi içerik türlerinde yoğunlaştığını ayrıştırmak esastır.

Bir çekirdek güncelleme teşhisinde incelenmesi gereken temel metrik kombinasyonları şunlardır:

• Gösterim düşüşü + Ortalama konum düşüşü: Arama motorunun sayfayı ilgili sorgulardaki ilk sıralardan geriye çektiğini veya SERP özelliklerinden (featured snippet, AI Overviews vb.) çıkardığını gösterir.

• Gösterim sabit + Tıklama düşüşü: Sıralamanın korunduğunu ancak SERP yapısındaki bir değişiklik (örneğin daha fazla reklam alanı veya yeni arama motoru modülleri) nedeniyle CTR kaybı yaşandığını gösterir.

• Tıklama sabit + Gösterim artışı: Sayfanın yeni ve geniş eşlemeli sorgularda alt sıralarda listelenmeye başladığını, ancak henüz hedeflenen dönüşümü üretmediğini işaret eder.

Performans Raporunda Tarih Karşılaştırması Metodolojisi

Sağlıklı bir teşhis için Search Console'da karşılaştırma periyodu doğru kurgulanmalıdır. Karşılaştırma yapılırken, güncellemenin tamamlandığı tarihten sonraki 28 günlük dönem ile güncellemenin başladığı tarihten önceki 28 günlük dönem eşleştirilmelidir. Gün bazlı haftalık döngüleri (örneğin Salı ile Salı gününü) tam eşleştirmek amacıyla 28 günlük (4 tam hafta) karşılaştırma aralığı tercih edilmelidir. Bu yaklaşım, hafta sonu ile hafta içi arasındaki doğal trafik dalgalanmalarının analizi yanıltmasını engeller.

Aşağıdaki tablo, Search Console verilerinde karşılaşılan temel senaryoları ve bunların stratejik anlamlarını özetlemektedir:

Gösterim Kaybı Yaşayan Sayfaları ve Anahtar Kelimeleri Segmentlere Ayırma

Search Console verilerini tek bir havuzda incelemek karar vericileri yanıltır. Analiz; URL desenlerine, sayfa kategorilerine ve sorgu türlerine göre segmentlere ayrılmalıdır. Örneğin bir e-ticaret sitesinde kayıp; kategori sayfalarında mı (@@CODE0@@), ürün detaylarında mı (@@CODE1@@), yoksa blog içeriklerinde mi (/blog/) yoğunlaşmaktadır? Bu ayrım, algoritmanın hangi şablon veya niyet tipini sorguladığını doğrudan ortaya koyar.

Kaybedilen sorguları sınıflandırırken şu üç gruba odaklanılmalıdır:

1. Marka Dışı (Non-Branded) Çekirdek Sorgular: İşletmenin doğrudan organik müşteri edindiği yüksek hacimli jenerik terimler. Buradaki kayıplar doğrudan içerik otoritesi ve arama niyeti uyumsuzluğuna işaret eder.

2. Uzun Kuyruklu (Long-Tail) Bilgisel Sorgular: Çekirdek konuların etrafındaki detay sorular. Buradaki düşüşler anlamsal boşlukların (semantic gaps) oluştuğunu gösterir.

3. Dönüşüm Odaklı Ticari/İşlemsel Sorgular: "Satın al", "fiyatları", "en iyi" gibi filtreleri içeren aramalar. Bu sorgulardaki kayıplar genellikle sayfa deneyimi, şeffaflık veya rakip fiyat/hizmet netliği eksikliğiyle ilişkilidir.

Sıralama Kaybı ile Kullanıcı Eğilimlerindeki Değişimin Ayırt Edilmesi

Organik düşüşlerin tamamı algoritmanın sitenizi geriye atmasından kaynaklanmaz. Kullanıcıların arama alışkanlıkları ve terminolojisi de zamanla değişir. Bu durumu ayırt etmek için Google Trends verileri ile Search Console'daki gösterim grafikleri çapraz kontrol edilmelidir. Eğer bir sektör teriminin Google genelindeki aranma sıklığı %40 düşmüşse ve sitenizin sıralaması aynı kalmasına rağmen tıklamaları azaldıysa, problem SEO stratejisinde değil, pazar talebindedir.

Buna karşın, arama hacmi stabil veya artışta olan bir anahtar kelimede sıralamanız 3. sıradan 14. sıraya gerilemişse, bu net bir algoritma değerlendirmesi kaybıdır. Bu ayrım yapıldıktan sonra SEO ekibinin odağı pazarlama kanallarını çeşitlendirmek mi yoksa mevcut içerik mimarisini semantik olarak yeniden yapılandırmak mı sorusuna net cevap verilebilir.

Anlamsal Boşluk Analizi (Semantic Gap Analysis) ile İçerik Optimizasyonu

Google'ın modern sıralama sistemleri, anahtar kelime eşleşmesinden ziyade varlık tabanlı (entity-based) anlamsal ilişkileri işler. Doğal dil işleme (NLP) modelleri, bir konunun tam anlamıyla işlenebilmesi için hangi alt kavramların, ilişkili varlıkların ve bağlamsal detayların metinde yer alması gerektiğini bilir. Bir algoritma güncellemesi sonrasında sıralama kaybeden sayfalar incelendiğinde, en sık karşılaşılan sorun sayfanın arama motorunun beklediği anlamsal kapsamı (topical coverage) artık tam olarak karşılayamamasıdır. Anlamsal boşluk analizi, SERP'i kazanan rakiplerin işlediği ancak sizin sayfanızda eksik kalan bu kritik bilgi düğümlerini tespit etme sürecidir.

İçerik optimizasyonu, sayfaya rastgele eşanlamlı kelimeler eklemek veya metni gereksiz yere uzatmak (fluff content) demek değildir. Amaç, kullanıcının sorguyu yaparken zihninde taşıdığı tüm olası soru işaretlerine ve arama motorunun o konuyla ilişkilendirdiği alt başlıklara doyurucu, doğrulanabilir ve yapılandırılmış cevaplar sunmaktır.

Arama Niyetindeki (Search Intent) Kaymaları Analiz Etme

Google algoritmaları, kullanıcıların belirli sorgularda ne tür sonuçlar görmek istediğine dair niyet modellerini sürekli günceller. Geçmişte bilgisel (informational) bir makaleyle ilk 3'te yer aldığınız bir sorgu, son güncellemeyle birlikte kullanıcıların doğrudan araç, şablon, fiyat karşılaştırması veya e-ticaret listelemesi aradığı işlemsel/araştırma odaklı bir niyete evrilmiş olabilir. Eğer SERP'in ilk sayfasındaki ilk 5 sonucun tamamı rehber yazılarından karşılaştırma tablolarına veya SaaS araçlarına dönmüşse, eski tip metin içeriğinizi ne kadar optimize ederseniz edin üst sıralara dönmeniz mümkün olmaz.

Niyet kaymasını analiz etmek için hedef sorguyu gizli sekmede (incognito mode) aratarak SERP düzeni incelenmelidir:

• SERP'te video blokları veya görsel paketleri mi ağırlıkta?

• Arama motoru doğrudan cevap kutularını (Featured Snippet / AI Overviews) mı öne çıkarıyor?

• İlk sıralardaki sayfalar "Nasıl yapılır?" formatında mı yoksa "En iyi 10 araç" listesi formatında mı kurgulanmış?

• Kullanıcı doğrudan bir hesaplama aracı veya filtreleme mekanizması mı bekliyor?

Sayfanızın biçimini ve bilgi akışını güncel SERP niyet yapısına göre yeniden formatlamak, anlamsal optimizasyonun ilk kuralıdır.

Rakip İçeriklerin Kapsam Analizi ve Eksik Bilgi Yapılarının Belirlenmesi

Güncelleme sonrasında sıralamanızı alan veya yerini sağlamlaştıran ilk 3 rakip sayfa titizlikle dissect edilmelidir. Bu analizde rakiplerin kelime sayısından ziyade, hangi alt başlıkları ele aldıkları, hangi veri kaynaklarına atıfta bulundukları, hangi yapılandırılmış veri (Schema.org) türlerini kullandıkları ve kullanıcıya sundukları özgün değer (information gain) incelenmelidir.

Kapsam analizinde kontrol edilmesi gereken kritik bilgi katmanları:

1. Eksik Varlıklar (Entities) ve Terminoloji: Sektörel standart terminoloji, regülasyon adları, resmi çerçeveler veya teknik kavramlar eksiksiz kullanılmış mı?

2. Kullanıcı Karar Destek Öğeleri: Karar vericilerin hızlı aksiyon almasını sağlayan özet listeler, süreç adımları ve karşılaştırma kriterleri sunulmuş mu?

3. Bilgi Derinliği ve Pratiklik: Konu sadece teorik mi anlatılmış yoksa operasyonel sınırlamalar, maliyetler ve riskler somutlaştırılmış mı?

İçerik Budama (Content Pruning) ve Birleştirme (Cannibalization) Karar Matrisi

Birçok web sitesi, zaman içinde benzer konularda onlarca düşük kaliteli, güncelliğini yitirmiş veya birbirinin trafiğini bölen (keyword cannibalization) içerik üretir. Çekirdek güncellemeler, bir sitedeki genel kalite eşiğini (site-wide quality score) değerlendirdiği için, dizindeki yüzlerce değersiz sayfa kaliteli sayfaların da sıralamasını aşağı çeker. Bu noktada "içerik budama" (content pruning) ve "sayfa konsolidasyonu" stratejik bir zorunluluk haline gelir.

Aşağıdaki karar matrisi, algoritma güncellemesi sonrasında eldeki sayfaların nasıl sınıflandırılacağını göstermektedir:

Topical Authority (Konu Otoritesi) Tabanlı Yeni Nesil SEO Stratejisi

Topical Authority (Konu Otoritesi), bir web sitesinin belirli bir uzmanlık alanındaki tüm alt başlıkları, ilişkili kavramları ve kullanıcı sorularını eksiksiz, derinlemesine ve güvenilir biçimde kapsama düzeyini ifade eder. Google algoritmaları, tekil bir sayfayı izole bir metin olarak değil; o sayfanın bağlı olduğu alan adının söz konusu alandaki genel yetkinliğinin bir parçası olarak değerlendirir. Güncelleme sonrası strateji yenilemede en etkili uzun vadeli hamle, rastgele içerik üretmeyi bırakıp niş alanlarda sarsılmaz bir bilgi grafiği (knowledge graph) inşa etmektir.

Konu otoritesini tesis etmiş bir web sitesi, çekirdek güncellemelerin yarattığı SERP dalgalanmalarına karşı çok daha dirençli olur. Çünkü arama motoru, o dikeyde bir sorgu geldiğinde ilgili alan adını en güvenilir "bilgi merkezi" (canonical entity) olarak sınıflandırır.

Konu Kümeleri (Topic Clusters) ve Bilgi Ağaçları Oluşturma

Konu kümesi modeli, tek bir ana "Sütun Sayfa" (Pillar Page) ile bu sayfayı destekleyen onlarca spesifik "Küme İçeriğinden" (Cluster Content) oluşur. Sütun sayfa, konuyu 360 derece genel hatlarıyla ele alırken; küme içerikleri o konunun en mikro sorularına, araçlarına, yasal/teknik detaylarına ve kullanım senaryolarına odaklanır.

Örneğin, "SEO Stratejisi" ana sütun içeriği etrafında inşa edilecek konu kümesi hiyerarşisi şu yapıda olmalıdır:

• Ana Sütun: SEO Stratejisi Nasıl Oluşturulur? (Kapsamlı Çerçeve)

• Küme 1: Algoritma Güncellemesi Teşhis Metodolojisi

• Küme 2: Topical Authority Tabanlı Bilgi Mimarisi Kurulumu

• Küme 3: E-E-A-T Kriterlerinin Teknik ve İçeriksel Uygulaması

• Küme 4: İçerik Budama (Pruning) ve Zombi Sayfa Temizliği

• Küme 5: Semantik İç Linkleme Stratejileri

Bu yapı kurulduğunda, arama motoru sitenizin sadece "SEO stratejisi" kelimesini hedeflemediğini, konunun tüm alt bileşenlerine hakim kurumsal bir otorite olduğunu algılar.

Semantik İç Linkleme Kurgusunun Yeniden Yapılandırılması

Konu kümelerinin arama motoru tarafından anlaşılmasını sağlayan temel mekanizma iç linkleme (internal linking) mimarisidir. Algoritma güncellemesi sonrası linkleme kurgusu yeniden gözden geçirilmeli ve aşağıdaki prensipler uygulanmalıdır:

1. Hiyerarşik Çift Yönlü Bağlantı: Tüm alt küme içerikleri istisnasız olarak ana sütun sayfaya hedef anahtar kelimeler ve açıklayıcı metinlerle link vermelidir. Ana sütun sayfa da ilgili alt başlıklarında bu küme içeriklerine bağlam içi linkler yönlendirmelidir.

2. Kümeler Arası İzolasyon: Farklı konu kümeleri arasındaki bağlantılar rastgele kurulmamalıdır. Yalnızca bağlamsal olarak yüksek alaka düzeyi taşıyan küme sayfaları birbirine referans vermelidir. Bu durum "anlamsal sızıntıyı" önler ve kümenin otorite konsantrasyonunu korur.

3. Tanımlayıcı ve Doğal Çapa Metinler (Anchor Texts): "Buraya tıklayın" veya "bu yazıdan" gibi jenerik ifadeler yerine, hedef sayfanın varlık bağlamını net açıklayan semantik metinler tercih edilmelidir (Örn: Search Console veri segmentasyonu rehberimiz).

E-E-A-T Sinyallerini Güçlendirme: Yazar Otoritesi ve Bilgi Kaynağı Güvenilirliği

Google Kalite Değerlendirici Yönergeleri'nde (Search Quality Rater Guidelines) geniş yer tutan E-E-A-T prensipleri; Deneyim (Experience), Uzmanlık (Expertise), Yetkinlik (Authoritativeness) ve Güvenilirlik (Trustworthiness) unsurlarını kapsar. Özellikle YMYL (Your Money or Your Life - Finans, Sağlık, Hukuk, E-Ticaret vb.) alanlarında çekirdek güncellemelerin en birincil değerlendirme kriteri güvendir.

E-E-A-T sinyallerini somutlaştırmak için sitede yapılması gereken operasyonel iyileştirmeler şunlardır:

• Doğrulanabilir Yazar Profilleri: İçeriği üreten kişinin sektördeki uzmanlığını, geçmiş deneyimlerini, akademik/profesyonel unvanlarını ve sosyal medya/LinkedIn profillerini içeren ayrıntılı yazar sayfaları oluşturulmalı; bu sayfalar Person Schema yapısal verisiyle işaretlenmelidir.

• Birincil Veri ve Deneyim Kanıtları: İçeriklerde "bizim testlerimize göre", "yürüttüğümüz analizlerde" gibi gerçek operasyonel bulgular, vaka analizleri ve orijinal ekran görüntüleri paylaşılmalıdır.

• Kaynak Gösterme ve Şeffaflık: İleri sürülen veriler ve istatistikler, resmi kurumlara, akademik makalelere veya doğrulanabilir sektör raporlarına dış linklerle referanslanmalıdır.

• Kurumsal İletişim ve Güven Sayfaları: Gizlilik Politikası, Kullanım Şartları, Hakkımızda, Editoryal İlkeler, Açık Şirket Bilgileri ve İletişim verileri eksiksiz ve doğrulanabilir olmalıdır.

Algoritma Sonrası Teknik SEO ve Kullanıcı Deneyimi (UX) Denetimi

Çekirdek güncellemeler doğrudan tek bir teknik faktöre odaklanmasa da, sitenin teknik altyapısındaki aksaklıklar arama motorunun içeriği verimli bir şekilde taramasını, işlemesini ve dizine eklemesini engeller. Zayıf kullanıcı deneyimi (UX) metrikleri ve yavaş sayfa açılış hızları, kullanıcıların sayfayı hızla terk etmesine neden olarak kalite sinyallerini zedeler. Bu nedenle içerik revizyonlarıyla eşzamanlı olarak teknik bir site denetimi yürütülmelidir.

Tarama Bütçesi ve İndeksleme Hatalarının Giderilmesi

Büyük ölçekli web sitelerinde (özellikle 10.000+ URL barındıran e-ticaret, ilan veya içerik platformlarında) tarama bütçesi (crawl budget) optimizasyonu kritik öneme sahiptir. Googlebot'un sitenizde geçirdiği zaman ve taradığı sayfa sayısı sınırlıdır. Dizin durumunu optimize etmek için şu adımlar atılmalıdır:

1. Robots.txt ve Noindex Denetimi: Değersiz parametreli sayfalar, site içi arama sonuçları ve filtrelenmiş URL varyasyonları robots.txt veya noindex etiketleriyle bot erişimine kapatılmalıdır.

2. Yönlendirme Zincirlerinin (Redirect Chains) Temizlenmesi: 301 veya 302 yönlendirme zincirleri tek adıma indirgenmelidir (A -> B -> C yerine doğrudan A -> C). Bu, botların gereksiz HTTP istekleriyle vakit kaybetmesini önler.

3. XML Sitemap Sağlığı: Site haritalarında yalnızca @@CODE0@@ durum kodu veren, dizine eklenmesi hedeflenen kanonik sayfalar yer almalıdır. 404, yönlendirilen veya @@CODE1@@ işaretli sayfalar XML haritalarından derhal ayıklanmalıdır.

Core Web Vitals ve Mobil Uyumluluk Değerlerinin Sinyal Kontrolü

Google'ın Sayfa Deneyimi (Page Experience) sinyalleri, kullanıcıların bir sayfayla etkileşim kurarken yaşadığı performansı ölçer. Core Web Vitals metriklerinde "Kötü" veya "İyileştirilmesi Gerekiyor" eşiğinde kalan sayfalar, SERP rekabetinde dezavantaj yaşar.

Odaklanılması gereken temel Core Web Vitals metrikleri:

• LCP (Largest Contentful Paint): Sayfanın ana içerik bloğunun 2.5 saniyenin altında yüklenmesi hedeflenmelidir. Sunucu yanıt süreleri (TTFB), görsel optimizasyonu ve kritik CSS ayrıştırması bu metriği doğrudan etkiler.

• INP (Interaction to Next Paint): Kullanıcının sayfadaki bir butona veya etkileşimli öğeye tıkladığında aldığı görsel geri bildirimin 200 milisaniyenin altında olması gerekir. Yoğun JavaScript blokajları optimize edilmelidir.

• CLS (Cumulative Layout Shift): Sayfa yüklenirken öğelerin beklenmedik şekilde kaymasını önlemek için CLS değeri 0.1'in altında tutulmalıdır. Görseller ve reklam alanları için sabit genişlik/yükseklik (aspect-ratio) değerleri tanımlanmalıdır.